O schtirmertscha sik sar i bavlal, pakista­ni­schi leg­ijo­ner­tscha taj lob­da­keri fa­mi­li­ja, savi min­dig pa­lo team ter-dscho­la­hi: o desch­ber­schen­gero le ersch­ti austri­ti­ke Ro­men­ge­re lob­da­ke­re teamis­tar an­do cajta­ke­ro na­schi­pe

Le Michael Woggistar

(Andar: dROMa 34, Sommer | Linaj 2012, S. 16-19 (Themenheft: Sport | Schpurt)

O keripe le „Farajnistar Roma“ ando juli 1989 ojs erschti dikipes­kero cajchen la eman­ci­pac­jo­na­tar le Romen­dar andar o Bur­gen­land hi, taj palo­da o Roma jek aktivi khe­ta­ni­pes­kero taj kultu­reli than ando Bur­gen­land lakle. Butvar ando sudi­ti­ko Burgen­land, bari­ka­no sina te o keripe jeke dujte kojes­tar, savo o mici­nipe prik lija taj meg sora­le­der kertscha: o AS Roma. Ando juli 1990 o nevo lob­da­kero khe­lipes­kero klub Erbate pro erschti khe­lipe kertscha. Gejng o team Etagencafé na­schade 1:2. Kekaj but dsche­ne odoj sina, taj tel lendar igen but dschuv­lane.

„So kameha“, phenel o Marton Horvath, „amen pantsch lob­da­schen­ca taj schov na lob­da­schen­ca kheltscham.“ O Mar­ton usar ada erschti khe­lipe dschi uso lejcti ando bersch 2000 o tre­neri sina. Desch ber­scha sora­le vaha vo­dintscha ov o bari­kano Romen­gero team: „Te ov valaso phen­lahi, akor niko na vaker­lahi pal“, phenel les­kero tschau Martin, savo palo­da ojs lek ter­ne­der khe­la­schi 13 ber­schen­ca uso team use sina. Marton: „Amen dujvar ando kurko tre­ni­rina­hahi, sakor kurko, bisch dsche­ne.“ But len­dar Betschis­te butscha­li­nahi vaj avre tha­neske – odo ham na ker­lahi nischta: Kur­kes­ke treni­rim vaj khel­do ov­lahi, te an­do dschend andi hala.

Legitimirim sina o Marton Horvath vasch les­keri lob­da­keri khe­li­pes­keri autori­teta schtar berschen­dar ojs legijo­nari. „Me o lob­da­kero khelipe upro posch­tito sik­li­jom. Tu iste upro vusko than kheles. Taj te tut latschi jak uli, akor upro than loke­der tut keres“. Pedar o posch­tito o Mar­ton uso faraj­nis­kero lobda­kero khelipe alo. „Me Bad Aussee ojs asfal­ti­reri butscha­linahi. Mro schero odoj uso lob­dakero kheli­pes­kero farajn sina taj ov phen­tscha: ‚Av jef­kar manca!‘ Taj me schtar ber­scha odoj atschi­jom.“

Amen o lek soraleder samahi!

„Ham paloda na vestintscham buter atschi. O cile dara­nahi amen­dar! Taj vascho­da o cile gejng amen­de te khelel kam­nahi, amen o lek sora­leder sama­hi.“ 1990 o 1. AS Roma, sar akan palo ande pisi­nipe ando faraj­nis­kero regis­teri oficijeli butscho­lahi, kaj te na nisaj favek­sli­nipe le bari­kane itali­tike klubiha te del, pro erschti turnir kheltscha. „Adaj le cilen phag­lam. Imar o schtir­mer­tscha: o Peperl („Bonanza“), o Toni – jek sike­der sar o kija!“ Schaj sina, hot te o neve trikots, save lole-parne-lole sina, taj save le McDonald’sis­tar uschti­di­jam taj save amen­ge o butscha­schi le presi­den­tos­tar Waldheim Betschis­tar antscha.

Adaj ando 1990te berscha but teams delahi, save ande pu­ma­re naphandli cajt lob­da­si­nahi taj save tur­nir­tscha ker­nahi. O khe­laschtscha me­resch upro oda khe­lipe ando gav Kalch 1992 pal gon­do­linen, jek bene­fica­kero mula­tin­tschago le naschi geja­schenge andar i Jugosla­vija, kaj te i banda Romano Rath te schu­nel sina, ande savi but lob­da­kere khe­lasch­tscha use sina. Vaj o turnir upro tikon lob­da­kero kheli­pes­kero than ando slove­ni­tiko foro Murska Sobota. Mar­ton Horvath: „Amen andi Romen­geri sid­lung ajam, taj mindschart pa­lal jek scha­jengeri me­suja sina, taj odoj iste khelt­scham. Odo­len nana bokli ando khera, ham upre amen line, sar te amen o kiral­tscha uja­mani, on atschi upre thade, kaj mu­guli o stoli pu­men ban­dschar­nahi.“

Dschi 1993 upro ASK-than trenirim ulo. Akor o team Tenu Erbate gelo, kaj o lek buteder le khe­la­schen­dar uso gaves­kero farajn khel­nahi. O lek buteder khe­laschtscha, save uso AS Roma use sina, Tenu Erbatar avnahi, taj o avre Erba­tar. O interni khe­liptscha le Ro­men­dar andar i Erba gejng i Tenu Erba butvar o Tenu Er­baschtscha jerinde. Poar khe­lasch­tscha andar i Tikni Poslina sina: o Dudum, savo dugi cajt o kapiten sina, andar Schte­gatar avlahi, o Mario taj o Andreas an­dar Neunkirchen. Te gadsche use sina. Taj jek cajt te trin tscha­ve an­dar Pakistan.

O tschave pumara dajaha taj pumare dadeha ojs asil­ver­bertscha andi Tenu Erba kher sina taj on le Ro­menca schaj vakernahi, kaj len­geri vake­ripes­keri tschib vuske le indo­arischi Roma­niha khetan hi. Marton: „Jek lendar srastuno ka­puschi sina. Oda ande saki lobda pe tschid­lahi.“ Taj on le Ro­menge o Cricket-khe­lipe sik­line.

„Te amen khelahahi, o cile use te dikel dscha­nahi.“ But dschene min­dig amen­ca sina. O fami­liji butvar use sina taj pu­mare mur­schen aun trad­nahi. Taj palo khe­lipe, palo turnir khe­tan mula­tim ovlahi.

Amen na naschatscham nisaj khelipe

Jek utschipeskero gendo sina o baro turnir andi Erba 1995, kaj 16 teams vascho pokal kejmpfi­nahi. Ada mula­tin­tschago ham te jek inofi­cijeli Erba­kero masteri­pe sina, mint o schtar teams andar o foro use sina: O AFC, i Refor­mierte Jugend, o Ölprinzen (odola usar o tanki­ni­pes­kero than) taj o AS Roma, oficijeli, (taj tschak oficijeli) imar dur o 1. AS Roma. „O masu­no raschaj mo­lintscha amen, hot obocht te das. Odo dara­lahi vasch pre dschene.“ Afka sar mindig: „Amen na naschasch­tscham nisaj khelipe.“ Ando lejcti khe­lipe upro utscho ande sche­cimo AFC pejam. Odoj agune khe­laschta use sina, save uso SV Oberwart, khel­nahi, kada andi sajso­na andi akor akar­di „Erste Liga“ upre usch­tschine. Ham te o AFC nasch­tig amen upre liker­tscha: O AS Roma 2:0 o tur­nir jerintscha. 14 pokal­tscha adi meg ando Farajn Roma ter­dschon, o lek bare­der andar ada tur­nir hi.

1995 akor jek bari joma andi profesijonali­si­rung kerdo ulo: O Pepi Hor­wath o pre­si­dento le farajnistar ulo. Ov kontak­tenca, pomo­scha­gos­kere lojenca taj neve tri­kotsenca, selene-kale-selene, alo. Ang­lal upre terdscho­lahi: „Früchtekönig Horwath“, pasche jek levos­kero schero te dikel sina, upro dumo: „1. AS Roma“ taj i nu­mera. „O trikot jeke avres­tar na troma­hahi te ledschel!“

Pobisterdo – ham na gaunc – o vestintschago 1:16 gejng jek ungri­ko Romen­gero team andi Tenu Erba ando glajchi bersch. „Jek tscha­la­jipe ando muj! Atschi na usch­ti­dijam ham buter.“ O ini­ci­jaschi adale khe­li­pes­tar sina o schto­tis­kero sekre­tari andi ungriki regi­rung, taj vascho­da o khero­dasch­tscha khe­lasch­tschen­ca ale, save ando utsche ugri­ke khe­lipes­kere klas­tscha khel­nahi. Use ada khe­lipe le 1. AS Roma nisaj scha­jipe sina.

„Dschene dosta amen sina. Butvar na dscha­ne­hahi, ko kes­dinel. Adaj iste akor soralo ojs.“ Sora­lo o Mar­ton Hor­vath te akor sina, te valako imar anglo khe­lipe mu­latin­tscha: „Aun te urtschel taj kher te dschal!“, akor butscho­la­hi. Tschak jef­kar les­kero vodschi palal dija, kada o „Bonanza“ mo­lintscha le taj phen­tscha leske, hot trin­var resla lo. Ov te khe­lel tromtscha taj schtar­var resla.

Dilijan vakerdo na ulo

O cile khelaschtscha phenen, hot uso lob­dake­ro khe­lipe on nisaj diskri­mi­na­cija iste esbe line: „Dilijan vaker­do na ulo, te amen kheltscham. Na ulo.“ O khetanipe le avre farajnen­ca latscho nasch­lahi, andi Erba taj andi Tenu Erba upro lobda­kere khelipes­kere thana schaj khela­hahi taj te use turnirtscha min­dig meresch akar­de ova­hahi. „Amen hos o grasta samahi, save le avren aun cidnahi. Use sako turnir mindig jek Rom o lek bute­der goals kartschi delahi.“ But paj­tasch­tscha­ge mavschkar o Roma taj o gadsche ent­vik­linde pumen. „Andi Erba but le khe­tani­peske amara flogos­kera grupna­ke kertscham. Ham lek bari­kane­der sina, o khe­tan like­ripe ando andrut­no taj av­rutno.“

1998/99 akor o gondo delahi, ando gav Neuhaus te khe­lel taj o bever­bis­kero team andi 2. Klas te kes­dinel. Poar 14, 15 ber­schengere delahi, save akan schaj kheltscha­nahi, mint poar le avren­dar imar ando ber­scha ale. O than iste ker­do ujaha, taj vascho­da o plan pelo muklo ulo.

O khelipe but teschtoskeri sor mangla­hi, but cajt taj te but loj. Min­dig iste turni­ris­kere loj potschin­de ov­nahi, vascho tri­kots iste dike­hahi taj iste len thojha­hi, o ladipe but koschta­lin­lahi taj te orga­ni­si­rim iste lo ovla­hi taj te ajge­ni tur­nirtscha is­te kere­hahi; fami­li­ja sina tut taj te ando ber­scha ajhahi. Te te o treneri eknaj khino ulo: I organisa­cija, bisch dsche­nen­ge pharo si­na „taj an­de oja cajt meg na de­lahi Handy“. But­var vala­ko ar bitscha­do ulo, savo usar jek sid­lung usi kija lad­lahi taj pe­dar o tala­lini­pes­ke­ro than taj ko kasa­ha schaj ladel, in­for­ma­cija de­lahi.

Ando bersch 2000 Erbate akor le teamenca, save ande puma­ri naphandli cajt lob­da­sinahi, ar sina. Desch ber­scha dur, sako kurke jek tur­nir vaj khe­lip­tscha de­lahi, akan i diha avral hi. O lejcti khe­li­pe, savo o 1. AS Roma khel­tscha, upre jek subo­ta­kero kirati le bersches­tar 2000 pelo. Gejng o team Fortuna Bachselten jek 8:2 jeri­nipe dija. Pa­lo­da i his­to­rija le erschti Ro­men­gere teamis­tar an­di Austrija ar hi.

Le Michael Woggistar

Andar: dROMa 34, Sommer | Linaj 2012, S. 16-19 (Themenheft: Sport | Schpurt)

Tweet