Vrischtscha vascho keripe le Romenca
November 11th, 2009 | Published in Politik, Rassismus & Menschenrechte
„Amen tschtschikan problemo le rasismusiha hi taj bibastaleder taj bibastaleder ol“, phenel o europitiko rotiskero manuschengero komisaro Thomas Hammarberg. Use muklo ulo, hot Roma „projiskere telschuschariptscha amare khetanipestar“ ule taj rasistischi arpheniptscha le politikerendar loke lim on. „O regirungakere schere iste aja problematik tschatsche esbe len. Roma teldschumim on, kekaj on EUakere polgartscha hi“, phenel o Hammarberg.
Fatretertscha andar i OSZE, europakero rot sar la argenturatar la EUatar le tschatschipenge (FRA) but mangiptscha kerde le regirungenge le mitgliderengere vilagenge, kaj diskriminacija, segregacijon taj rasismus gejng o Roma taslardo te ol. Knut Vollebaek, OSZE komisaro le nacijonali tschulipenge, varninel vascho socijali cinkoliniptscha: „Akan dschal, hot o tschatschikane pekamiptscha le Romendar dikle te on. On o patschajipe uso politikertscha taj lengere primintschagenge naschade. Vaschoda kama me le regirungen pal te gondolinel te mukel, hot ferantvoatinipe vasch o cile thaneskere dschene len hi. Amen andar aja hef iste sik ari peras.“
Kritika kerdo ulo vaschodola Roma, save andrutnon le EUakere schtotendar pumen tel muken. O FRA-direktori Morten Kjærum ar asdija o „tschatschipe upre naphandlipe taj tel mukipe“ le cile unijonengere polgarendar. Ham i rejaliteta avrijal arditschol taj le rasismusiha, la diskriminacijaha taj le ar granicalinipeha pregim hi. Kjærum: „Upre dipe le EUakere taj lengere mitgliderengere schtotschendar hi, tschatschikane reste keriptscha te kerel taj thaneskere formtscha te bescharel, save upro tschtatschipe taj glajchhejt terdscharen taj lengero pomoschago le socijali khetanipeske dininen.“
So le genden resel, save o ethnischi ar ulajiptscha telal feschtinen, nischta na phukado ulo. Igen pharo usi migracijona andrutnon la EUatar hi, o gendo le Romendar upre te lel, kaj o ethnischi use terdschojipe na ando roasinipeskero lil ande pisim hi. Cilon, la OSZEatar phendo ol, hot valami desch milijoni Roma ovna, save andrutnon la EUatar dschin. O lek bareder falato lendar ando agune komunistischi vilagi Slovakija, Rumenija taj Bulgarija sar upro Balkan (Serbija, Macedonija, Kosovo).
