Tel tschalavipe le nacijonalsocijalismusistar
Mai 17th, 2014 | Published in Geschichte & Gedenken, Radio, Podcast & TV
Roma sam
Radijo Burgenland: 12.5.2014 (on demand)
69to berscheskero di: Tel tschalavipe le nacijonalsocijalismusistar
Ando 8to maj 2014 o tel tschalavipe le nacijengere rajipestar 69 berscha phurano hi. Upre ada di o kisetinipe le nacijengere reschimistar taj o ari lipe le dschenendar andar o logertscha mulatim ol. Amen upre odola gondolinas, save ando logertscha murdarde ule: Milijoni dschidovtscha, Roma taj Sinti, politischi gegnertscha taj asaj dschene, save ando kipo le nacijonalsocijalistendar na pasinahi.
„Manuscha asaj bibastale schaj on“ – Jek bibastalo esbe lipe o Franz Schmaldienst andar Bocksdorf ande pri tschavengeri cajt terdschivtscha. Afka sar ov, te o Romengere tschave andar Schtegate upro tradicijoneli Anna-Butschu ande Bocksdorf sina taj pomoschinahi o ringelschpü aun te tradel. „Te trijalvar o ringelschpü aun tradehahi, akor jefkar te ladel tromahahi“, phenel o adi 83 berschengero Franz Schmaldienst. „Upre jefkar jek hareskero pre dschukleha alo taj le Schtegakere Romengere tschaven te tradel kesdintscha. O tschave pedar o rito naschnahi taj o dschukel pal lende. Le jeke vaj le avre o dschukel te dandertscha“, afka o Schmaldienst bajder.
„But Roma na ale pal“ – „Nimci puschkenca le Romen khetan tradine, andi gemajndakeri vora len ledschine kaj le erschtivar registririm taj paloda ledschim ule“, phenel o Franz Hillinger. „Upre jek Romni, i daj mra ischkolakera pajtaschkijatar Maria igen latsche dschanav pal te gondolinel, kaj me la pal o haburi meg diklom taj terdschivtschom“, afka o Hillinger bajder.
O Rupischakere Roma, save jek cajt Rohoncate butschalinahi, sa ledschim ule. Angloda jek Romni upro pharipeskero verda uschtini, mra dajake lakero lek barikaneder koja, jek kutschi, ando va dija taj phentscha: „Te me papal pal ajom, akor i kutschi papal des mange! Oja Romni ham na ali papal pal“, afka i Miriam Wiegele.
Buteder pedar schunen tumen andi sendung „Roma sam“ upro Radijo Burgenland.