O koschtaliniptscha le ar granicalipestar
November 5th, 2009 | Published in Jugend & Bildung, Politik, Rassismus & Menschenrechte, Wissenschaft
Jek kerdi schtudija le Anton Marcinčinistar taj la Ľubica Marcinčinovátar („The Cost of Non-Inclusion“: ZIP-File), savi i Open Society Foundation andi buti dija sikal, hot meg mindig jek ischkolakeri segregacijona le Romengere-fatschundar andi Slovakija del. Ischkolaschtscha andar Romengere-familiji meg mindig butvar ando sonderschulen vaj ande ajgeni Romengere-klastscha tel ispisdim on. Vaschoda o Romengere-fatschuvtscha butvar saki chance naschan, paloda upro butschakero foro jek than te lakel. Jek upre dipe la ischkolakera segregacijonatar duach i integracija le Romengere-ischkolaschendar ando reguleri klastscha – soralisarim duach o demografischi entviklinipe – pal geniptscha le schtudijakere autorendar o bruttoinlandsprodukt dschi 2030 dschi use 11 % ando bersch utscheder ovlahi. „Ada sikal, hot substancijeli pradime investicijoni andi reforma le sikadipeskere sistemistar taj ande Romengere-programtscha tschatschikan valaso anel. O koja, soske ada gendo asaj utsche ar perel, nan ando pal likeriptscha uso socijalakere ardiptscha te rodel, ov paschlol ando potencijeli upre uschtschajipe le butschaschengere gendendar.“ And kinipe, teldipeskero upre avajipe taj o cilo virtschoftlichi keripe utscheder ovnahi.
Akan tschak 10% pal jek schecinipe 430.000 Roma (prik terdscharde 60% le gadschendar) ande jek butschakero proceso integririm hi. Valami 10.200 Romengere-ischkolaschtscha (taj tschak 9.200 gadschengere fatschuvtscha) sonderschul klastscha kher roden; bojd sako ofto Romengero-fatschu ojs na godschar ande schtufim ulo.