Roma sam
Radijo Burgenland: 17.11.2014 (on demand)

O anticiganismus le rasismus gejng o ojs „Zigeuner“ iden­ti­fi­ci­ri­me avre dsche­ne aka­rel, but­var Roma taj Sinti. Anti­ci­ga­nis­ti­schi ste­rejo­tip­tscha bul­he taj but­var te igen phure hi. Adi o ste­rejo­tip­tscha ande but sako dive­ses­kere de­batscha, pasche i fo­ros­keri po­li­tik, vasch so­cijali tscha­tschip­tscha taj bu­teder avre koji, te la­kel hi. O anti­ci­ga­nis­mus but­var na ojs rasis­ti­schi konstruk­ci­jona prin­dschar­do ol, but man­sucha patschan, hot vala­so pedar o Roma taj o Sinti taj len­gero dschi­vipe, dschanen.

So hi anticiganismus taj so schaj gejng oda keras?

Adale phutschajipeha jek workshop la Selena Sika­di­pes­kera Verksch­to­ta­tar andi khe­tani buti le Faraj­niha Karika andar i Erba taj trener­ki­jenca andar o Romano Centro andar Betschi ando Kher la Flogo­skera Kul­tu­ratar andi Uprutni Schica, tel liker­do ulo. Ada work­shop sen­si­bi­li­si­ri­nel le anti­ciga­nis­ti­schi ste­rejo­tip­tscheng taj sikal, sar odo­la vir­kinen taj sar on de­kon­struk­tivi schaj on. Pedar oda ari, dscha­nipe usi his­to­rija le Romen­dar taj Sin­tijen­dar taj pedar len­gere dschi­vi­pes­kere situa­cija an­di Austrija, prik dim ulo.

Goblina: Gondolipeskero bar le Romenge

„Andi cajt le nacijonalsocijalismusis­tar but ese­ri Roma mur­darde ule. Cile sid­lungtscha put­rim ule. Afka te oja Gobli­nate“, phenel o histo­ri­keri Gerhard Baumgartner. „Meg ando 1940te ber­scha va­lami 120 Roma andi sid­lung dschivnahi. But adale manu­schen­dar ando dom­bos­kero bau­ni­nipe butscha­linahi“, afka o Baum­gartner bajder. Na dur pal, upri inicija­tiva le gaveskere angle terdscho­ja­schis­tar Hans Bieler, pasche i Gob­lina­keri khan­geri, jek gondli­pes­kero bar le opfe­renge le nacijo­nal­socija­lis­musis­tar up­re terdschar­do ulo. „Sajt o habu­ri ar hi, mindig ama­re nim­cen pati­ja­ras. Akan manu­schi­kano hi, hot amen te upre amare Gob­lina­kere pol­ga­ren­gere opfer­tscha gon­do­li­nas. Adale bari­ha, on jek pa­tijar­do gon­do­lipe te uschti­den“, phenel o Bieler. „Amari buti hi, andar i histo­rija te siklol“, phenel o Markus Szelinger, biro la bara ge­majn­da­tar Schlaining. „Amen na tro­mas mirne te ol, kaj o pal­gon­do­liptscha upre ada bibas­talo koja, na pal tschule ge­ne­ra­ciji papal bejg te ol“, afka o Szelinger baj­der. Bute­der pedar, schu­nen tumen andi sen­dung „Ro­ma sam“ upro Ra­dijo Burgenland.

(volksgruppen.orf.at)

Tweet