Radijo Kaktus / WEBRADIO oe1campus
9.5.2009, 20:30 orenge

Tschin tri baja tel taj dscha naschi: premiere ando 14.5.2009

O ambicijonirti falato „Čin či baj taj naš!/Schneid deinen Ärmel ab und lauf davon“ (Website) hi jek historijakeri ora jeke vodinipeskere lilistar le kiralistar Sigismund 1423 dschi usi NS-rasenakera forscherinatar Eva Justin taj la mujsinipeskera asimilijationakera politikatar la Maria Theresijatar dschi uso adiveskero gudulinipeskere fabotscha. Aja historijakeri ora le teateriskere khelaschendar sar la Sandra Selimovićatar taj le Radiša Barbulistar, save la flogoskera grupnatar hi, phukado ol. On taj o avre ando naschipe lengera 600 berschengera historijatar o terdschivipe kerde, soske na prindschardo, astardo, identificirt te ojs. Mint ando biblijoteki le gadschendar laken pumen o Roma tschak ande lila sar dekretscha, tschatschipengere lila, krisakere protokoltscha taj harengere aktscha, terdschol andi presejakero arbitschajipe. „Upre pisim bedejtinel: astardo te ol, kaj tut schaj traden“.

Ada hi o arajipe la duj berschengera butjatar ande mindenfelitike archivtscha, phenel i regiseurkija Tina Leisch. Leisch peskere projektiha „Liebesforschung“ ando teateri „Künstlerhaus“, ando novemberi 2006 taj o „Gangster Girls“ sikado upri Viennale 2008 jek latscho prindschardo muj hi. „Čin či baj taj naš!/Schneid deinen Ärmel ab und lauf davon“ hi jek latscho koja but muschikaha ande romanes taj nimtschkon. O muschikane komposiciji kerde ule la jazz dschilaschkijatar andar o balkan Matilda Leko. Harri Stojka vodinel la upri gitara. I Gilda Horvath usi generalakero probalintschago odoj sina taj andi sendung pedar o falato phukal.

I premiere ando 14.5.2009, 20.00 orenge ando Hermann Fischer Hof, 1020 Betsch, Ybbsstraße 15-21 hi.

Telal amende, on o europitike hi

Diskusijonakeri kirati ando francitiko kulturakeri instituto Betschiste: Maschkar 2000 taj 2006 valami i EU 275 milijoni euro le projektenge uso feder keripe la situacijatar la lek bareder flogoskera grupnatar andi Europa upre antscha. O francitiko kulturakero instituto kamlahi le mulatintschagoha Betschiste o arajiptscha le europitike inicijativendar usi diskusijona te terdscharel. O vakeraschtscha pedar socijali taj politischi projketscha andi Francija, Austrija, Serbija taj ando Kosovo phukade. I dschivdi dikusijonakeri kirati telal o citat le nimtschke pisinaschistar Günter Grass terdschini. Grass pisintscha jefkar pedar o Roma „On hi, so amen probalinas te ol, tschatschikane europitike. Telal amende, on o europitike hi“. Rudolf Sarközi, anglobeschto le flogoskere grupnengere bajrotistar le Romenge taj Sintijenge, taj i Claudia Schamanek, schero le projektistar „THARA Romnija/Roma andi Transition“ phukade pedar i austritiki situacija.

Lobing le Thara projektiske

I inicijativa „Thara“ la „Volkshilfejatar Austrija“ ar pe bescharel le butschakere foroha- taj sikadipeskere politischi use dschajipeskere schajipenca le Romenge taj Sintijenge. I latschi buti le Thara projektistar schaj akan hofinel, ada projekto use jek permanenti organisacijona te entviklinel, phenel i Schamanek usi presentacija. Vaschoda jek latscho lobing andi politika pekamlo ol, phenel oj meg use.

Emmerich Gärtner-Horvath, ORF Volksgruppenredaktion
(volksgruppen.orf.at)

Tweet